Nội dung có ở:
Một nghiên cứu mới từ Trường Thú y Hoàng gia Anh (RVC), phối hợp cùng các đối tác quốc tế và Việt Nam, đã chỉ ra những nguy cơ tiềm ẩn về cúm gia cầm trong chuỗi cung ứng gà tại miền Bắc Việt Nam.
Theo kết quả nghiên cứu, việc gà được sản xuất, buôn bán và vận chuyển qua nhiều khâu trung gian- từ trang trại đến chợ bán buôn, chợ bán lẻ và các điểm giết mổ, làm gia tăng đáng kể nguy cơ lây lan virus.
Đặc biệt, tại các điểm giao thoa như chợ và cơ sở giết mổ nhỏ, gia cầm từ nhiều nguồn khác nhau bị trộn lẫn và tiếp xúc trực tiếp, tạo điều kiện cho virus phát tán.
Trong bối cảnh ngành gia cầm tại Nam và Đông Nam Á phát triển nhanh, đây được xem là yếu tố khiến virus cúm gia cầm dễ dàng lưu hành, biến đổi và thậm chí hình thành các chủng có khả năng lây sang người.
Nghiên cứu quy mô lớn tại miền Bắc Việt Nam
Để đánh giá cụ thể nguy cơ, nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát trên diện rộng tại miền Bắc Việt Nam với sự tham gia của các đối tác từ Việt Nam, Pháp và Hồng Kông.
Tổng cộng 1.682 mẫu đã được thu thập từ 50 trang trại và 52 cơ sở phân phối, bao gồm chợ bán buôn, chợ bán lẻ, điểm giết mổ nhỏ và lò mổ công nghiệp tại bốn tỉnh.
Bên cạnh đó, nhóm cũng phỏng vấn nông dân, thương lái và người quản lý nhằm theo dõi hành trình di chuyển của gà trong toàn bộ hệ thống.
Dữ liệu thu thập được dùng để xây dựng bản đồ mạng lưới chuỗi cung ứng, giúp xác định các “điểm nóng” nơi gà từ nhiều nguồn bị trộn lẫn và đánh giá mức độ hiện diện của virus tại từng khâu.
Cách tiếp cận này cho phép nhìn nhận chuỗi cung ứng như một hệ thống liên kết chặt chẽ, thay vì các mắt xích riêng lẻ.
Phát hiện đáng chú ý về sự lưu hành virus
Nghiên cứu tập trung vào hai chủng virus cúm gia cầm phổ biến là A(H5N1) và A(H9N2).
Trong đó, A(H5N1 có độc lực cao, còn A(H9N2 tuy độc lực thấp hơn nhưng có khả năng kết hợp với các virus khác để tạo ra biến thể nguy hiểm.
Kết quả cho thấy chỉ có một mẫu dương tính với A(H5N1), nhưng virus A(H9N2 xuất hiện ở khoảng 11% tổng số mẫu.
Đáng chú ý, tỷ lệ nhiễm A(H9N2 tại các cơ sở phân phối cao gấp khoảng 5 lần so với tại trang trại.
Điều này cho thấy nguy cơ lây lan virus tăng lên rõ rệt khi gà di chuyển qua các khâu trung gian, đặc biệt trong điều kiện vệ sinh và an toàn sinh học chưa đồng đều.
Chợ bán lẻ và điểm giết mổ nhỏ là “điểm nóng”
Một trong những phát hiện quan trọng là tỷ lệ nhiễm virus A(H9N2 cao nhất tại các điểm giết mổ nhỏ, tiếp theo là chợ bán lẻ. Trong khi đó, các lò mổ công nghiệp và chợ đầu mối có tỷ lệ thấp hơn đáng kể.
Nguyên nhân được cho là do các cơ sở quy mô lớn đã được cải thiện về hạ tầng và áp dụng các biện pháp an toàn sinh học, trong khi các điểm giết mổ nhỏ và chợ truyền thống vẫn còn hạn chế về điều kiện vệ sinh.
Đây cũng là những nơi người tiêu dùng tiếp xúc trực tiếp với gia cầm sống, làm tăng nguy cơ phơi nhiễm virus sang người.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng nếu chỉ kiểm soát tại trang trại hoặc một vài điểm riêng lẻ sẽ không đủ hiệu quả, bởi virus có thể lây lan ở bất kỳ khâu nào trong chuỗi.
Cần giám sát toàn diện và nâng cao an toàn sinh học
Các nhà khoa học khuyến nghị cần triển khai hệ thống giám sát trên toàn bộ chuỗi cung ứng, thay vì tập trung vào từng mắt xích riêng lẻ.
Việc xác định chính xác các điểm nguy cơ cao sẽ giúp xây dựng chiến lược kiểm soát hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, cần tăng cường giám sát virus cúm trong quần thể gia cầm để phát hiện sớm các chủng có khả năng gây dịch lớn.
Việc kết hợp giữa kiểm soát dịch bệnh và cải thiện thực hành sản xuất, phân phối an toàn sẽ góp phần hạn chế nguy cơ lây lan.
Nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò của hợp tác quốc tế và liên ngành trong việc giải quyết các vấn đề phức tạp như chuỗi cung ứng gia cầm. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng chính sách phù hợp với thực tiễn tại Việt Nam.
Về lâu dài, các giải pháp như nâng cấp cơ sở hạ tầng, cải thiện điều kiện vệ sinh tại chợ bán lẻ và điểm giết mổ nhỏ, cùng với tăng cường giám sát toàn chuỗi sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giảm thiểu rủi ro cúm gia cầm, bảo vệ cả ngành chăn nuôi và sức khỏe cộng đồng.