Nội dung có ở:
Tại hội thảo “Tăng cường phúc lợi động vật tại Việt Nam – Định hướng ưu tiên và cơ chế phối hợp đa bên” ngày 24/6 tại Hà Nội, các chuyên gia chỉ ra rằng Chỉ số Bảo vệ Động vật (API) của Việt Nam hiện đang ở mức F (mức yếu).
Điều này cho thấy những khoảng trống lớn trong hệ thống pháp luật và cơ chế thực thi, đòi hỏi ngành chăn nuôi phải thay đổi mạnh mẽ để hội nhập quốc tế.
Thực trạng chăn nuôi quy mô lớn và “khoảng trống” pháp lý
Hạ Thúy Hạnh – Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam (VFAEA) cho biết, ngành chăn nuôi gia cầm Việt Nam đang bùng nổ mạnh mẽ:
- Tổng đàn (năm 2025): Đạt gần 584,9 triệu con.
- Sản lượng: 2,6 triệu tấn thịt và 21,4 tỷ quả trứng (dự báo tiếp tục tăng trong năm 2026).
- Tỷ lệ chăn nuôi trang trại, công nghiệp: Đạt khoảng 56 – 58%.
Mặc dù quy mô công nghiệp rất thuận lợi để áp dụng các tiêu chuẩn phúc lợi động vật (PLĐV), nhưng khung pháp lý hiện hành của Việt Nam chủ yếu mới tập trung vào phòng chống dịch bệnh và an toàn thực phẩm. Chúng ta chưa công nhận đầy đủ khả năng cảm nhận hay nhu cầu tự nhiên của vật nuôi, khiến chỉ số về động vật trong nông nghiệp bị xếp ở mức G – mức thấp nhất trong bảng đánh giá của Tổ chức World Animal Protection (WAP).
Những bất cập điển hình: Vẫn cho phép vận chuyển động vật đường dài; thiếu các quy chuẩn kỹ thuật gây ngất trước khi giết mổ cho từng loài cụ thể; quy định cấm giết mổ trước mặt đồng loại khó thực thi tại các cơ sở nhỏ lẻ.
Thiếu hụt quy định kiểm soát ở các nhóm động vật khác
Không chỉ vật nuôi nông nghiệp, các nhóm động vật khác tại Việt Nam cũng chưa được bảo vệ toàn diện bằng các chế tài pháp lý:
- Vật nuôi đồng hành (chó, mèo): Quy định hiện tại mới dừng lại ở việc phòng chống bệnh dại và xử lý chó thả rông. Chưa có cơ chế quản lý quần thể nhân đạo và việc buôn bán thịt chó vẫn chưa bị cấm trên phạm vi cả nước.
- Động vật giải trí (xiếc thú, đua chó, du lịch): Thiếu các quy định cụ thể về thời gian làm việc, tải trọng tối đa hay điều kiện chăm sóc đối với động vật biểu diễn, động vật kéo.
- Động vật thí nghiệm: Chưa áp dụng triệt để Nguyên tắc 3R bao gồm:
- Thay thế (Replacement): Tìm giải pháp thay thế động vật.
- Giảm thiểu (Reduction): Giảm số lượng động vật sử dụng.
- Tinh chỉnh (Refinement): Hạn chế tối đa đau đớn cho vật nuôi.
Giải pháp tiệm cận quốc tế và bộ tiêu chuẩn cốt lõi
Để cải thiện chỉ số API và nâng cao năng lực cạnh tranh khi tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu (nơi PLĐV là tiêu chí bắt buộc), các chuyên gia đề xuất Việt Nam cần sớm nội luật hóa các tiêu chuẩn của Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH) dựa trên nguyên tắc “Năm quyền của vật nuôi”.
Hiện tại, VFAEA đã tiên phong xây dựng tài liệu “Tiêu chuẩn Phúc lợi tối thiểu cho gà” áp dụng tự nguyện cho gà đẻ trứng với 5 nhóm nội dung cốt lõi:
| Nhóm tiêu chuẩn | Quy định chi tiết |
| Thức ăn & Nước uống | Cung cấp phù hợp theo giai đoạn sinh trưởng; bảo đảm nước uống liên tục; đủ không gian tiếp cận máng. |
| Môi trường chuồng nuôi | Mật độ tối thiểu 0,14 m²/con đối với gà mái đẻ (tương đương 7 con/m²); bố trí đủ ổ đẻ, sào đậu và chất độn chuồng. |
| Thông số kỹ thuật chuồng | Kiểm soát nghiêm ngặt thời gian chiếu sáng, thông gió, nhiệt độ và nồng độ khí amoniac ($NH_3$). |
| Quản lý & Sức khỏe | Ghi chép hồ sơ theo dõi sức khỏe đàn; sử dụng thuốc thú y đúng quy định. |
| An toàn & Nhân đạo | Áp dụng quy trình trợ tử nhân đạo đối với gia cầm bị bệnh hoặc thương tích nặng. |
Việc chuyển dịch sang mô hình chăn nuôi nhân đạo, có trách nhiệm không còn là câu chuyện riêng của các tổ chức bảo vệ động vật, mà là tấm vé bắt buộc để sản phẩm chăn nuôi Việt Nam bước ra thị trường thương mại quốc tế.