Nông nghiệp Đông Nam Á đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, trong khi các công cụ tài chính hỗ trợ vẫn chưa thực sự đáp ứng nhu cầu thực tiễn.
Đây là nội dung được nhiều đại biểu nhấn mạnh tại hội thảo chào mừng 80 năm Ngày Hợp tác xã Việt Nam, diễn ra sáng 8/4 tại Hà Nội.
Cần hệ sinh thái tài chính gắn với quản lý rủi ro
Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết nông nghiệp Việt Nam và khu vực ASEAN đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ, chịu tác động đồng thời từ biến đổi khí hậu, thiên tai và biến động thị trường.
Theo ông, phát triển nông nghiệp hiện đại không thể dựa trên các chính sách riêng lẻ mà cần cách tiếp cận tổng thể.
Các trụ cột như tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, minh bạch thị trường, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số cần được kết nối với hệ thống tài chính nông nghiệp.
Đặc biệt, các công cụ như bảo hiểm nông nghiệp, tín dụng xanh hay dữ liệu khí hậu cần được thiết kế đồng bộ, hình thành một hệ sinh thái chính sách nhằm giúp nông dân chủ động ứng phó rủi ro và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Trong đó, hợp tác xã được xác định là cầu nối quan trọng, giúp nông dân tiếp cận thị trường, công nghệ và dịch vụ tài chính, từ đó nâng cao năng lực quản trị rủi ro ngay từ cấp cơ sở.
ASEAN thúc đẩy tài chính rủi ro khí hậu
Ở góc độ khu vực, đại diện Ban Thư ký ASEAN cho rằng nông nghiệp vẫn giữ vai trò then chốt đối với kinh tế và an ninh lương thực.
Tuy nhiên, các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt đang tác động trực tiếp đến năng suất và thu nhập của người nông dân.
Do đó, việc ứng phó với rủi ro khí hậu cần cách tiếp cận liên ngành và có sự phối hợp giữa các quốc gia.
Trong thời gian qua, ASEAN đã thúc đẩy nhiều sáng kiến, trong đó tài chính rủi ro khí hậu được xem là công cụ quan trọng giúp nông dân phục hồi sau các cú sốc.
Một số mô hình như bảo hiểm nông nghiệp hay bảo hiểm tham số tại Indonesia, Thái Lan và Việt Nam bước đầu cho thấy hiệu quả, đặc biệt khi có sự tham gia của khu vực tư nhân.
Tuy nhiên, đây vẫn là lĩnh vực phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, nhất là giữa nông nghiệp và tài chính.
Cần giải pháp tài chính dễ tiếp cận cho nông dân
Từ góc nhìn hợp tác quốc tế, đại diện Đại sứ quán Đức tại Việt Nam nhận định một trong những rào cản lớn hiện nay là các sản phẩm tài chính còn phức tạp, khó tiếp cận đối với nông dân quy mô nhỏ.
Vì vậy, cần phát triển các giải pháp tài chính mang tính bao trùm, đơn giản hơn và có khả năng mở rộng.
Các công cụ như bảo hiểm tham số, tín dụng khí hậu kết hợp với công nghệ và dữ liệu viễn thám được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả và minh bạch.
Bên cạnh đó, việc thúc đẩy hợp tác công – tư cũng đóng vai trò quan trọng, khi Nhà nước xây dựng khung chính sách, còn doanh nghiệp và tổ chức tài chính cung cấp giải pháp cụ thể.
Hợp tác xã tiếp tục được nhấn mạnh là “điểm tựa” giúp nông dân tiếp cận nguồn vốn, giảm chi phí và nâng cao khả năng ứng dụng các công cụ quản lý rủi ro.
Trong bối cảnh nhiều sáng kiến đã được triển khai, việc xây dựng một hệ thống tài chính nông nghiệp hiệu quả, đủ sức ứng phó với rủi ro khí hậu vẫn là thách thức lớn.
Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các quốc gia, tổ chức quốc tế và khu vực tư nhân, đồng thời cần các chính sách sát với thực tiễn sản xuất.