Thị trường gia cầm trước áp lực dư cung: Không thể tiếp tục tăng đàn theo chiều rộng

Nội dung có ở:

Tình trạng dư cung, giá bán xuống thấp trong khi chi phí đầu vào vẫn ở mức cao đang cho thấy việc mở rộng quy mô chưa đủ tạo lợi thế cho ngành gia cầm.

Thay vào đó, nâng hiệu quả sản xuất, tăng liên kết chuỗi và phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Dư cung, chi phí cao cùng gây sức ép

Thị trường gia cầm Việt Nam trải qua nhiều biến động trong 8 tháng đầu năm 2026 khi nguồn cung tăng nhanh, sức mua phục hồi chậm và chi phí sản xuất tiếp tục tạo sức ép lên người chăn nuôi.

Theo TS. Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam, tình trạng dư cung và giá giảm sâu trong thời gian qua là kết quả của sự cộng hưởng giữa nhiều yếu tố, trong đó nổi bật là tốc độ tăng đàn, sức mua nội địa, chi phí đầu vào và áp lực từ sản phẩm nhập khẩu.

Từ cuối năm 2025, nhiều doanh nghiệp FDI, tập đoàn chăn nuôi lớn và doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi tiếp tục mở rộng quy mô đàn và công suất sản xuất. Nguồn cung tăng nhanh trong khi sức hấp thụ của thị trường chưa theo kịp đã khiến giá nhiều sản phẩm gia cầm giảm mạnh.

Có thời điểm, giá gà công nghiệp lông trắng xuống khoảng 22.000 – 24.000 đồng/kg, trong khi gà lông màu còn 45.000 – 48.000 đồng/kg. Giá trứng tại trại cũng có lúc giảm xuống 1.200 – 1.300 đồng/quả, thấp hơn giá thành sản xuất.

Thị trường có dấu hiệu cải thiện trong tháng 8-9, nhưng mức giá vẫn chưa tạo được biên lợi nhuận đáng kể cho người chăn nuôi. Gà lông trắng hiện dao động khoảng 32.000 – 36.000 đồng/kg, trong khi gà lông màu ở mức 50.000 – 55.000 đồng/kg.

Bên cạnh dư cung, sức mua trong nước phục hồi chậm cũng khiến đầu ra trở thành điểm nghẽn. Nhu cầu từ các bếp ăn tập thể, khu công nghiệp và trường học chưa phục hồi như kỳ vọng, trong khi sự chênh lệch giữa giá thu mua tại trang trại và giá bán lẻ vẫn khá lớn.

Theo TS. Nguyễn Thanh Sơn, đây là một trong những yếu tố khiến khả năng kích cầu tiêu dùng bị hạn chế, đồng thời làm gia tăng rủi ro cho người chăn nuôi.

Ở phía đầu vào, dù giá một số nguyên liệu ngũ cốc trên thị trường thế giới có dấu hiệu hạ nhiệt, giá thức ăn chăn nuôi trong nước vẫn chịu tác động từ logistics, tỷ giá và các chi phí liên quan.

Thức ăn chăn nuôi chiếm khoảng 65 – 70% giá thành sản xuất, do đó những biến động về giá thức ăn tác động trực tiếp đến hiệu quả chăn nuôi.

Từ đầu năm đến nay, giá thức ăn chăn nuôi đã được điều chỉnh tăng nhiều lần, góp phần đẩy tổng chi phí chăn nuôi tăng khoảng 10 – 15%.

Một sức ép khác đến từ sản phẩm gia cầm nhập khẩu. Trong 8 tháng đầu năm 2026, lượng gà nhập khẩu ước tính khoảng 185.000 – 190.000 tấn, trong đó các sản phẩm đông lạnh có giá cạnh tranh tiếp tục hiện diện đáng kể tại bếp ăn công nghiệp và chuỗi thức ăn nhanh.

Tình trạng này làm gia tăng cạnh tranh đối với sản phẩm trong nước, đặc biệt ở phân khúc gà thịt công nghiệp.

Những diễn biến trên cho thấy, việc mở rộng đàn đơn thuần không còn là giải pháp bảo đảm hiệu quả cho ngành gia cầm.

Khi nguồn cung tăng nhanh hơn khả năng hấp thụ của thị trường, quy mô sản xuất lớn nhưng thiếu đầu ra ổn định có thể trở thành rủi ro thay vì lợi thế.

Liên kết chuỗi để giảm rủi ro

Trong bối cảnh thị trường biến động, liên kết giữa doanh nghiệp và người chăn nuôi đang được xem là một trong những hướng quan trọng để kiểm soát rủi ro và nâng cao hiệu quả toàn chuỗi.

Mô hình Feed – Farm – Food, từ thức ăn, con giống và trang trại đến chế biến, phân phối, ngày càng được các doanh nghiệp lớn triển khai nhằm kiểm soát tốt hơn chi phí, chất lượng và nguồn cung.

Các doanh nghiệp như C.P. Việt Nam, Japfa Comfeed, De Heus… đã đầu tư vào các mô hình sản xuất tương đối khép kín.

Bên cạnh đó, hình thức liên kết với nông hộ thông qua hợp đồng bao tiêu, cung cấp con giống, thức ăn chăn nuôi và các giải pháp thú y cũng ngày càng phổ biến.

Mô hình này giúp doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn nguyên liệu, đồng thời hỗ trợ các trang trại nâng cao năng suất, tăng cường an toàn sinh học và kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Việc truy xuất nguồn gốc từ trang trại đến bàn ăn cũng thuận lợi hơn khi các khâu trong chuỗi được kết nối.

Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Thanh Sơn, chuỗi liên kết gia cầm hiện vẫn còn nhiều khoảng trống.

Số lượng chuỗi được đầu tư đồng bộ từ đầu vào đến đầu ra chưa đủ lớn để bao phủ thị trường. Sự kết nối giữa các khâu giống, chăn nuôi, giết mổ, chế biến và tiêu thụ tại nhiều khu vực vẫn chưa chặt chẽ.

Trong khi đó, những hộ chăn nuôi tự do hoặc liên kết lỏng lẻo vẫn phụ thuộc nhiều vào thương lái và chịu rủi ro lớn khi thị trường biến động.

Hạ tầng giết mổ, kho lạnh và logistics cũng là một điểm hạn chế. Tỷ lệ giết mổ gia cầm tập trung công nghiệp vẫn còn khoảng cách so với mục tiêu 50% vào năm 2030.

Hạ tầng bảo quản và vận chuyển chưa đồng bộ khiến việc đưa sản phẩm vào các kênh phân phối hiện đại cũng như phục vụ xuất khẩu với quy mô lớn gặp nhiều khó khăn.

Trong khi đó, áp lực cạnh tranh có thể tiếp tục gia tăng khi các doanh nghiệp lớn, đặc biệt là khối FDI, mở rộng quy mô sản xuất.

Nếu nguồn cung tiếp tục tăng trong khi thị trường nội địa chưa mở rộng tương ứng, các doanh nghiệp và hộ chăn nuôi quy mô nhỏ sẽ chịu áp lực ngày càng lớn.

Từ tăng đàn sang tăng giá trị

Những biến động của thị trường đang đặt ra yêu cầu thay đổi cách tiếp cận đối với tăng trưởng ngành gia cầm.

Thay vì tiếp tục chạy theo số lượng, trọng tâm cần chuyển sang nâng hiệu suất, kiểm soát chi phí và gia tăng giá trị sản phẩm.

Theo TS. Nguyễn Thanh Sơn, ngành gia cầm trong 5-10 năm tới cần tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng từ chiều rộng sang chiều sâu, đồng thời từng bước nâng mức độ tự chủ của chuỗi cung ứng.

Điều này trước hết đòi hỏi nâng hiệu quả trên từng đơn vị vật nuôi thông qua cải thiện chất lượng giống, dinh dưỡng chính xác, quản lý đàn và kiểm soát dịch bệnh.

Cùng với đó là tối ưu hóa toàn bộ chuỗi giá trị, giảm các tầng nấc trung gian và tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu.

Thay vì chủ yếu tiêu thụ thịt tươi, ngành cần phát triển thêm các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, phù hợp với nhu cầu của hệ thống bán lẻ hiện đại, dịch vụ ăn uống và thị trường xuất khẩu.

Một hướng đi khác là phát triển các vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh theo tiêu chuẩn quốc tế.

Đây được xem là điều kiện quan trọng để sản phẩm gia cầm Việt Nam tiếp cận các thị trường có yêu cầu cao về an toàn thực phẩm, kiểm soát dịch bệnh và truy xuất nguồn gốc.

Cùng với đó, ngành gia cầm cần có chiến lược sản phẩm phù hợp với từng phân khúc thị trường.

Đối với thị trường nội địa, các dòng gà màu, gà bản địa và gà thả vườn có thể tiếp tục phát huy lợi thế về thị hiếu người tiêu dùng.

Trong khi đó, gà công nghiệp có thể được định hướng mạnh hơn vào chế biến sâu và xuất khẩu.

Để thực hiện mục tiêu này, vai trò của doanh nghiệp đầu chuỗi ngày càng quan trọng.

Doanh nghiệp không chỉ cần kiểm soát tốt nguồn giống, thức ăn và quy trình chăn nuôi mà còn phải đầu tư vào giết mổ, chế biến, logistics, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường.

Ở phía người chăn nuôi, xu hướng sản xuất tự phát cũng đứng trước yêu cầu thay đổi.

Việc tham gia các hợp tác xã, tổ hợp tác hoặc chuỗi liên kết với doanh nghiệp có thể giúp các hộ tiếp cận quy trình kỹ thuật, đầu vào và đầu ra ổn định hơn.

Trong dài hạn, lợi thế của ngành gia cầm sẽ không còn nằm đơn thuần ở quy mô đàn, mà ở khả năng kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị và đáp ứng đúng nhu cầu của thị trường.

Từ thực tế dư cung và giá thấp trong thời gian qua, bài toán đặt ra cho ngành gia cầm không phải là sản xuất được bao nhiêu, mà là sản xuất sản phẩm gì, với chi phí nào, bán cho ai và tạo ra bao nhiêu giá trị.

Đây cũng là cơ sở để ngành chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu và bền vững hơn.