Ngành chăn nuôi cần nâng cao năng lực tham gia chuỗi cung ứng quốc tế

Nội dung có ở:

Để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng trong giai đoạn mới, ngành chăn nuôi Việt Nam cần chuyển trọng tâm từ phát triển quy mô sang nâng cao giá trị gia tăng, chuẩn hóa quy trình sản xuất, chuyên môn hóa từng công đoạn, bảo đảm an toàn sinh học và gắn tăng trưởng với trách nhiệm môi trường.

Quy mô chăn nuôi lớn, nhưng giá trị gia tăng còn nhiều dư địa

Theo PGS.TS. Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ngành chăn nuôi Việt Nam hiện có quy mô lớn trong khu vực và giữ vị trí đáng kể trên thị trường chăn nuôi thế giới.

Cụ thể, đàn lợn của Việt Nam đứng thứ 5 thế giới về số lượng và thứ 6 về sản lượng. Đàn gia cầm đứng thứ 9 thế giới, trong đó đàn thủy cầm đứng thứ 2. Sản lượng sữa tươi đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN. Trong khi đó, sản lượng thức ăn chăn nuôi đạt khoảng 21,5 triệu tấn, đứng đầu Đông Nam Á và xếp thứ 8 thế giới.

Về năng lực tự chủ nguồn cung, sản xuất trong nước hiện đáp ứng 90,9% nhu cầu thịt lợn, 81,8% thịt gia cầm, 68,5% thịt bò và khoảng 40-45% nhu cầu sữa tươi. Sản lượng trứng đã vượt nhu cầu tiêu thụ trong nước.

Hoạt động thương mại quốc tế cũng ghi nhận những kết quả tích cực. Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi tăng từ 434 triệu USD năm 2021 lên 627,8 triệu USD năm 2025. Kim ngạch xuất khẩu nguyên liệu và thức ăn chăn nuôi đạt khoảng 1,6 tỷ USD. Đến năm 2030, ngành chăn nuôi đặt mục tiêu nâng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi lên 1-1,5 tỷ USD.

Tuy nhiên, quy mô sản xuất lớn chưa đồng nghĩa với giá trị gia tăng cao. Bài toán đặt ra đối với ngành chăn nuôi Việt Nam không chỉ là sản xuất bao nhiêu, mà còn là làm thế nào để nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tại Hội nghị Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa xuất nhập khẩu tỉnh Tây Ninh năm 2026, ông Vũ Mạnh Hùng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hùng Nhơn, đã chia sẻ góc nhìn từ thực tiễn gần 30 năm hoạt động trong ngành chăn nuôi và quá trình hợp tác với các tập đoàn quốc tế.

Chuẩn hóa toàn chuỗi để đáp ứng thị trường quốc tế

Theo ông Vũ Mạnh Hùng, để tham gia sâu vào các thị trường có yêu cầu cao như châu Âu, Nhật Bản và các thị trường áp dụng tiêu chuẩn Halal, doanh nghiệp Việt Nam trước hết phải xây dựng được năng lực tham gia vào một chuỗi giá trị đạt chuẩn quốc tế.

Ông nhấn mạnh, việc tạo ra một sản phẩm tốt chưa đủ để bảo đảm khả năng xuất khẩu. Thị trường quốc tế đòi hỏi một hệ thống sản xuất ổn định, minh bạch và có khả năng chứng minh chất lượng xuyên suốt toàn bộ chuỗi.

Ở những thị trường có tiêu chuẩn cao, chất lượng sản phẩm không chỉ được đánh giá dựa trên một lô hàng hoặc tại một thời điểm cụ thể. Sản phẩm phải được sản xuất ổn định, tuân thủ một hệ thống tiêu chuẩn nhất quán và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

Điều này đòi hỏi toàn bộ chuỗi sản xuất, từ con giống, thức ăn chăn nuôi, công nghệ trang trại, an toàn sinh học, sức khỏe vật nuôi đến khâu chế biến, phải được chuẩn hóa và liên kết chặt chẽ. Mỗi công đoạn cần có quy trình kiểm soát rõ ràng, đồng thời bảo đảm khả năng truy xuất và chứng minh chất lượng sản phẩm.

Chuyên môn hóa từng công đoạn, phát triển chuỗi chăn nuôi khép kín

“Muốn cạnh tranh quốc tế, chúng ta không nhất thiết phải tự làm tất cả, nhưng mỗi mắt xích trong chuỗi phải đủ mạnh và phải kết nối với nhau bằng một tiêu chuẩn chung”, ông Vũ Mạnh Hùng chia sẻ.

Theo định hướng này, mô hình hợp tác giữa Hùng Nhơn và các đối tác quốc tế được xây dựng theo chuỗi khép kín, từ con giống – thức ăn – chăn nuôi – chế biến – tiêu thụ. Trong đó, mỗi doanh nghiệp đảm nhận một lĩnh vực chuyên môn, phát huy thế mạnh và cùng hướng tới mục tiêu chung về chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh.

Hùng Nhơn đầu tư, phát triển và vận hành hệ thống trang trại quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và chú trọng bảo đảm an toàn sinh học. Các đối tác quốc tế đảm nhiệm những khâu chuyên biệt trong chuỗi:

• De Heus (Hà Lan): Cung cấp thức ăn chăn nuôi và các giải pháp dinh dưỡng.
• Bel Gà (Bỉ): Cung cấp nguồn gà giống chất lượng cao.
• Big Dutchman (Đức): Cung cấp giải pháp công nghệ và thiết bị chuồng trại hiện đại.
• Olmix (Pháp) và Boehringer Ingelheim (Đức): Cung cấp các giải pháp chuyên khoa về sức khỏe vật nuôi và an toàn sinh học.

Mô hình này cho thấy vai trò của chuyên môn hóa và liên kết trong việc hình thành một chuỗi sản xuất có tính đồng bộ. Thay vì mỗi đơn vị tự thực hiện tất cả các công đoạn, các mắt xích được kết nối thông qua hệ thống tiêu chuẩn chung, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và kiểm soát chất lượng.

An toàn sinh học và trách nhiệm môi trường là nền tảng

Đối với ngành chăn nuôi gia cầm, an toàn sinh học và kiểm soát chất lượng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Việc áp dụng mô hình chuồng nuôi khép kín, sử dụng công nghệ để kiểm soát các thông số môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, đồng thời tự động hóa việc cung cấp thức ăn và nước uống giúp nâng cao độ chính xác trong quản lý, vận hành trang trại.

Bên cạnh đó, xây dựng các vùng an toàn dịch bệnh là giải pháp nền tảng nhằm chủ động phòng, chống dịch bệnh, giảm thiểu rủi ro trong sản xuất và tạo điều kiện đáp ứng các yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Yếu tố con người cũng được xác định là một mắt xích quan trọng trong bảo đảm an toàn sinh học và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Nhân sự tại các trang trại cần được đào tạo bài bản, tuân thủ các quy trình rõ ràng về an toàn sinh học, chăm sóc và quản lý sức khỏe vật nuôi.

Theo ông Vũ Mạnh Hùng, phát triển chăn nuôi trong giai đoạn mới không thể tách rời trách nhiệm môi trường. Việc ứng dụng công nghệ, kiểm soát chất lượng và tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn cần đi đôi với yêu cầu sử dụng hiệu quả nguồn lực, giảm tác động môi trường và hướng tới phát triển bền vững.

Ông cho rằng, “tiêu chuẩn châu Âu” không chỉ đơn thuần là một bộ tiêu chí kỹ thuật phục vụ xuất khẩu, mà còn là phương thức tổ chức sản xuất, trong đó chất lượng được kiểm soát, nguồn gốc minh bạch, công nghệ được ứng dụng hiệu quả và tăng trưởng gắn liền với trách nhiệm môi trường.

Để chuyển từ mục tiêu tăng sản lượng sang tạo giá trị, ngành chăn nuôi cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, người chăn nuôi, cơ quan quản lý và các đối tác quốc tế trên nền tảng một hệ tiêu chuẩn chung. Đây là cơ sở để tối ưu chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh, kiểm soát chất lượng và từng bước mở rộng khả năng tiếp cận các thị trường xuất khẩu.