ไข่ไก่ไทยเจอศึกหนัก! ต้นทุนพุ่ง-ไข่เถื่อนทะลัก สมาคมฯ เร่งรักษาสมดุลตลาด

แม้ประเทศไทยจะมีไข่ไก่เพียงพอต่อการบริโภค แต่ผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมกลับต้องเผชิญความท้าทายรอบด้าน ทั้งต้นทุนการผลิตที่ยังอยู่ในระดับสูง การลักลอบนำเข้าไข่ไก่ผิดกฎหมายจากประเทศเพื่อนบ้าน และการรักษาเสถียรภาพของระบบบริหารจัดการผลผลิต ซึ่งถูกมองว่าเป็นปัจจัยสำคัญต่ออนาคตของอุตสาหกรรม

ประเด็นดังกล่าวถูกหยิบยกขึ้นหารือในการประชุมใหญ่สามัญประจำปีของ สมาคมผู้เลี้ยงไก่ไข่ โดยผู้เชี่ยวชาญจากทุกภาคส่วนเห็นตรงกันว่า “โจทย์ใหญ่” ของอุตสาหกรรมในวันนี้ไม่ใช่การเพิ่มกำลังการผลิต แต่คือการรักษาสมดุลระหว่างปริมาณผลผลิต ความต้องการของตลาด และรายได้ของเกษตรกร

บทเรียนวิกฤตราคาไข่ จุดเปลี่ยนสู่ “ตลาดนำการผลิต”

ผู้ประกอบการยังจดจำวิกฤตราคาไข่ไก่ในช่วงปี 2560-2561 ได้เป็นอย่างดี หลังการเปิดเสรีนำเข้าพ่อแม่พันธุ์ไก่ไข่ ส่งผลให้จำนวนแม่ไก่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จนเกิดภาวะผลผลิตล้นตลาด ขณะที่กำลังซื้อเติบโตไม่ทัน

ผลที่ตามมาคือราคาไข่หน้าฟาร์มร่วงลงเหลือเพียง 1.70-1.80 บาทต่อฟอง ต่ำกว่าต้นทุนการผลิต ส่งผลให้เกษตรกรจำนวนมากประสบภาวะขาดทุน

เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้ คณะกรรมการนโยบายพัฒนาไก่ไข่และผลิตภัณฑ์ (Egg Board) ปรับแนวทางบริหารอุตสาหกรรมจากการ “ผลิตนำตลาด” มาเป็น “ตลาดนำการผลิต” โดยกำหนดปริมาณการนำเข้าพ่อแม่พันธุ์ไก่ไข่ให้สอดคล้องกับความต้องการบริโภคของประเทศ

ปัจจุบัน ประเทศไทยกำหนดโควตานำเข้าพ่อแม่พันธุ์ไก่ไข่ไว้ที่ 440,000 ตัวต่อปี จากเดิมกว่า 630,000 ตัว ส่งผลให้มีแม่ไก่ยืนกรงประมาณ 51-52 ล้านตัว สามารถผลิตไข่ได้เฉลี่ย 43 ล้านฟองต่อวัน ซึ่งเพียงพอกับความต้องการบริโภคภายในประเทศ

“ไข่เถื่อน” ความเสี่ยงใหม่ที่อุตสาหกรรมจับตา

แม้การบริหารผลผลิตภายในประเทศจะมีเสถียรภาพมากขึ้น แต่สิ่งที่ผู้ประกอบการกังวลในเวลานี้คือการลักลอบนำเข้าไข่ไก่จากประเทศเพื่อนบ้าน

ผู้แทนสมาคมผู้เลี้ยงไก่ไข่ภาคใต้ระบุว่า หลายประเทศมีต้นทุนการผลิตต่ำกว่าไทย ทำให้ไข่ไก่มีราคาถูกกว่าอย่างมาก จึงเกิดแรงจูงใจให้มีการลักลอบนำเข้าสินค้าผ่านพื้นที่ชายแดน โดยเฉพาะภาคใต้ ซึ่งเจ้าหน้าที่สามารถตรวจยึดได้อย่างต่อเนื่อง

นอกจากส่งผลกระทบต่อราคาตลาดแล้ว ไข่ไก่ที่ลักลอบนำเข้ายังสร้างความกังวลด้านมาตรฐาน ความปลอดภัย และการตรวจสอบย้อนกลับแหล่งผลิต

ต้นทุนอาหารสัตว์ยังบั่นทอนการแข่งขัน

อีกหนึ่งความท้าทายสำคัญคือ ต้นทุนอาหารสัตว์ โดยเฉพาะราคาข้าวโพดและกากถั่วเหลืองที่ยังอยู่ในระดับสูง ส่งผลให้ต้นทุนการผลิตไข่ไก่ของไทยสูงกว่าหลายประเทศในภูมิภาค

ผู้ประกอบการระบุว่า การลงทุนเลี้ยงไก่ไข่ในปัจจุบันใช้เงินไม่น้อยกว่า 1,000 บาทต่อแม่ไก่หนึ่งตัว ยังไม่รวมต้นทุนโรงเรือนและอุปกรณ์ ทำให้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตเป็นปัจจัยสำคัญในการรักษาความสามารถในการแข่งขัน

🍳 เพิ่มการบริโภค ดีกว่าเพิ่มกำลังผลิต

ผู้แทนอุตสาหกรรมมองว่า แนวทางการเติบโตในระยะยาวไม่ใช่การเพิ่มจำนวนแม่ไก่ แต่เป็นการกระตุ้นให้คนไทยบริโภคไข่มากขึ้น

ปัจจุบันคนไทยบริโภคไข่เฉลี่ยประมาณ 235 ฟองต่อคนต่อปี ขณะที่หลายประเทศในเอเชีย เช่น ญี่ปุ่น จีน และมาเลเซีย มีอัตราการบริโภคมากกว่า 300 ฟองต่อคนต่อปี

หากคนไทยรับประทานไข่เพิ่มเพียง 1 ฟองต่อสัปดาห์ จะทำให้ความต้องการบริโภคเพิ่มขึ้นกว่า 3,300 ล้านฟองต่อปี หรือคิดเป็นศักยภาพรองรับการขยายการผลิตได้อีกราว 18% พร้อมช่วยสร้างรายได้ที่มั่นคงให้เกษตรกร

 กองทุนอุตสาหกรรมไข่ไก่ กลไกรับมือวิกฤต

อีกเครื่องมือสำคัญในการรักษาเสถียรภาพของตลาด คือ กองทุนพัฒนาอุตสาหกรรมไก่ไข่ ซึ่งก่อตั้งเมื่อปี 2563 จากเงินสมทบของผู้นำเข้าพ่อแม่พันธุ์ไก่ไข่

ปัจจุบันกองทุนมีเงินสะสมกว่า 130 ล้านบาท ใช้สนับสนุนการบริหารผลผลิตส่วนเกิน ทั้งการชดเชยการส่งออก การปลดแม่ไก่ยืนกรง และการส่งเสริมการแปรรูปไข่ เพื่อลดแรงกดดันต่อราคาภายในประเทศ

สมดุลตลาด คือคำตอบของอนาคต

ผู้ประกอบการเห็นตรงกันว่า ความท้าทายของอุตสาหกรรมไข่ไก่ไทยในระยะต่อไป คือการรักษาสมดุลของทั้งระบบ ตั้งแต่การบริหารจำนวนพ่อแม่พันธุ์ การควบคุมต้นทุนอาหารสัตว์ การสกัดการลักลอบนำเข้าไข่ผิดกฎหมาย การเฝ้าระวังโรคระบาด ตลอดจนการผลักดันให้คนไทยบริโภคไข่มากขึ้น

เป้าหมายสำคัญไม่ใช่เพียงการมีไข่เพียงพอบนชั้นวางสินค้า แต่คือการสร้างระบบที่ทำให้ ผู้บริโภคเข้าถึงโปรตีนคุณภาพในราคาที่เหมาะสม ขณะที่เกษตรกรสามารถประกอบอาชีพได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว