การให้อาหารแม่พันธุ์ไก่เนื้อ: เปลี่ยนสารอาหารให้เป็นลูกไก่มากขึ้น

เนื้อหาดูได้ที่:

แม่พันธุ์ไก่เนื้อสายพันธุ์สมัยใหม่มีศักยภาพในการผลิตลูกไก่คุณภาพสูงได้เป็นจำนวนมาก แต่พันธุกรรมเพียงอย่างเดียวไม่สามารถทำให้ศักยภาพดังกล่าวเกิดขึ้นได้อย่างเต็มที่

โภชนาการยังคงเป็นหนึ่งในเครื่องมือด้านการจัดการที่มีประสิทธิภาพสูงสุด การให้อาหารตามโปรแกรมที่กำหนดไว้ตายตัวอาจไม่สามารถตอบสนองความต้องการที่เปลี่ยนแปลงไปของฝูงได้

จึงจำเป็นต้องมีการติดตามอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้มั่นใจว่านกได้รับสารอาหารอย่างเพียงพอและตรงตามความต้องการอย่างมีประสิทธิภาพ

ใช้สภาพร่างกายของไก่เป็นแนวทางในการกำหนดปริมาณอาหาร

ปริมาณอาหารที่แนะนำโดย Aviagen อ้างอิงจากสูตรอาหารที่มีพลังงาน 2,800 กิโลแคลอรีต่อกิโลกรัม อย่างไรก็ตาม ความหนาแน่นของพลังงานในสูตรอาหารแต่ละสูตรจะขึ้นอยู่กับวัตถุดิบที่สามารถจัดหาได้ สภาพแวดล้อมในแต่ละพื้นที่ รวมถึงกลยุทธ์การให้อาหาร

สารอาหารอื่น ๆ ในสูตรอาหาร โดยเฉพาะ ไลซีนที่ย่อยได้ (digestible lysine) ควรได้รับการปรับสัดส่วนให้เหมาะสมกับระดับพลังงานของสูตรอาหาร

ในทำนองเดียวกัน ปริมาณสารอาหารที่นกได้รับในแต่ละวันควรคำนวณจากปริมาณพลังงาน ดังนั้นจึงควรปรับปริมาณอาหารให้เหมาะสม เพื่อให้ไก่ได้รับพลังงานตามเป้าหมายที่กำหนด

ตลอดวงจรการเลี้ยง ปริมาณอาหารที่จัดสรรให้ฝูงควรพิจารณาจาก น้ำหนักตัว การเพิ่มน้ำหนัก สภาพเนื้อหรือความสมบูรณ์ของร่างกาย (fleshing) ปริมาณไขมันสะสม สภาพขน และมวลไข่ (egg mass) โดยต้องคำนึงถึงปัจจัยด้านสภาพแวดล้อม ระดับความสูงจากน้ำทะเล ระดับกิจกรรมของนก และความท้าทายจากโรคต่าง ๆ ประกอบกัน

เป้าหมายสำคัญคือการทำให้มั่นใจว่าสารอาหารที่ได้รับถูกนำไปใช้ในสัดส่วนที่เหมาะสมสำหรับ การดำรงชีวิต การเจริญเติบโตอย่างต่อเนื่อง และการผลิตไข่ ตลอดช่วงวงจรการให้ผลผลิตของฝูง

ความสม่ำเสมอของฝูงต้องเริ่มตั้งแต่ระยะแรก

แม่พันธุ์ไก่เนื้อในปัจจุบันมีประสิทธิภาพสูงมากในการเปลี่ยนอาหารให้เป็นการเจริญเติบโต ส่งผลให้ปริมาณอาหารที่จัดสรรให้ในแต่ละวันอาจน้อยกว่าแม่พันธุ์ในรุ่นก่อน ๆ

เพื่อให้การพัฒนาร่างกายและความสม่ำเสมอของฝูงเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ไก่ควรมีน้ำหนักตัวถึงเป้าหมายที่กำหนดไว้เมื่ออายุ 4 สัปดาห์

ในระยะเจริญเติบโต เนื่องจากปริมาณอาหารที่ให้ค่อนข้างน้อย การกระจายอาหารให้ไก่ทุกตัวได้รับอย่างทั่วถึง รวมถึงการรักษาความสม่ำเสมอของน้ำหนักตัว จึงเป็นเรื่องที่ท้าทาย

เพื่อส่งเสริมความสม่ำเสมอของฝูง หลังจากอายุ 4 สัปดาห์ สามารถลดระดับพลังงานในอาหารเพื่อเพิ่มปริมาณอาหารที่ให้ ช่วยให้กระจายอาหารได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น และเพิ่มระยะเวลาในการเก็บอาหารให้หมดจากราง

สูตรอาหารที่มีความหนาแน่นของสารอาหารต่ำเหล่านี้จำเป็นต้องมีการเติมวัตถุดิบที่มีเส้นใยหรือดินแร่ (clays) เพื่อใช้เป็นวัสดุเพิ่มปริมาตรในสูตรอาหาร โดยต้องมีการควบคุมคุณภาพอย่างเข้มงวด

ควรติดตามระยะเวลาในการกินอาหารจนหมดรางอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้มั่นใจว่าไก่ทุกตัวได้รับอาหารในปริมาณที่ใกล้เคียงกัน

การเปลี่ยนผ่านด้านโภชนาการอย่างราบรื่น

คำแนะนำในปัจจุบันเสนอให้ใช้โปรแกรมการเลี้ยงในระยะเจริญเติบโตแบบ 4 ระยะ หรือ 5 ระยะ โดยมีการปรับเปลี่ยนสูตรอาหารอย่างค่อยเป็นค่อยไปในแต่ละช่วง

โดยทั่วไป สูตรอาหารสำหรับระยะ pre-breeder ถูกนำมาใช้เพื่อเพิ่มระดับแคลเซียมในอาหารและส่งเสริมการสะสมแคลเซียมในกระดูก อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันสูตรอาหารในระยะนี้ยังสามารถใช้เป็นอาหารสำหรับเปลี่ยนผ่านจากสูตรที่มีพลังงานต่ำไปสู่สูตรที่มีพลังงานสูงขึ้นได้อีกด้วย

สำหรับโปรแกรมการเลี้ยงแบบ 5 ระยะ จะมีการเพิ่มสูตรอาหาร developer ก่อนเข้าสู่ระยะ pre-breeder เพื่อให้การเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ระยะการผลิตเป็นไปอย่างราบรื่นยิ่งขึ้น

การเปลี่ยนแปลงด้านโภชนาการอย่างค่อยเป็นค่อยไปช่วยให้ไก่สามารถสร้างและสะสมสำรองในร่างกายได้อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะไขมัน พร้อมทั้งเตรียมระบบสืบพันธุ์ให้พร้อมสำหรับการผลิตไข่

ช่วงวิกฤตก่อนเข้าสู่จุดสูงสุดของการผลิต

ตั้งแต่เริ่มกระตุ้นแสง (photostimulation) จนถึงช่วงที่การผลิตไข่สูงสุด สารอาหารที่แม่ไก่ได้รับจะต้องเพียงพอสำหรับการดำรงชีวิต การเจริญเติบโตอย่างต่อเนื่อง และการผลิตไข่

แม้การจัดสรรอาหารที่คลาดเคลื่อนเพียงเล็กน้อยก็อาจส่งผลกระทบต่อ ลำดับการพัฒนาของฟอลลิเคิล (follicular hierarchy) ซึ่งอาจนำไปสู่ความแปรปรวนของขนาดไข่และปัญหาด้านเมแทบอลิซึม

ควรเพิ่มปริมาณอาหารทุกครั้งที่อัตราการผลิตเพิ่มขึ้น 5% จนถึงระดับ 55% และหลังจากนั้นให้เพิ่มอาหารทุกครั้งที่การผลิตเพิ่มขึ้น 10%

ควรเพิ่มปริมาณอาหารสูงสุด (peak feed) ให้ถึงระดับเป้าหมาย ไม่เกินช่วงที่การผลิตไข่อยู่ที่ 75%

หากไขมันสำรองในร่างกายของแม่ไก่ลดลงจนหมด ไม่ว่าจะเกิดจากการมีไขมันสำรองต่ำตั้งแต่เริ่มต้น หรือเกิดจากการเพิ่มอาหารสูงสุดล่าช้า การปรับลดอาหารหลังผ่านจุดสูงสุดของการผลิต (post-peak) จะต้องทำในระดับที่ต่ำลง ส่งผลให้การควบคุมน้ำหนักตัวและน้ำหนักไข่ทำได้ยากขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงต่อการที่ประสิทธิภาพการผลิตจะลดลงเร็วกว่าที่ควร (reduced persistency)

หลังผ่านจุดสูงสุดของการผลิต (Post-Peak)

เมื่อฝูงแม่พันธุ์ผ่านจุดสูงสุดของการผลิตไข่แล้ว ความต้องการสารอาหารจะเริ่มลดลง โดยควรเริ่มปรับปริมาณอาหารหลังจาก มวลไข่ (egg mass) คงที่ต่อเนื่องเป็นเวลา 5–7 วัน

การปรับปริมาณอาหารหลังจากนั้นจะขึ้นอยู่กับสถานะของฝูงและสภาพแวดล้อมเป็นสำคัญ ระยะเวลาที่ไก่กินอาหารจนหมดรางจะแตกต่างกันตามรูปแบบของอาหารที่ใช้ แต่การเปลี่ยนแปลงของระยะเวลาที่ใช้ในการกินอาหารมักเป็นตัวบ่งชี้ถึงการเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักตัวหรือระดับการผลิตไข่ได้

สามารถชั่งน้ำหนักไข่ได้ทุกวัน และใช้แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักไข่เพื่อคาดการณ์การเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักตัวแม่ไก่ได้รวดเร็วยิ่งขึ้น

ความต้องการกรดอะมิโนของแม่ไก่จะลดลงในอัตราที่รวดเร็วกว่าความต้องการพลังงาน ดังนั้นจึงแนะนำให้ใช้สูตรอาหารแม่พันธุ์หลายสูตรที่มีระดับพลังงานเท่ากัน แต่ลดระดับกรดอะมิโนลง เพื่อควบคุมน้ำหนักตัวและน้ำหนักไข่ โดยไม่จำเป็นต้องลดปริมาณอาหารเร็วเกินไปจนส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพการผลิต ความสม่ำเสมอของฝูง คุณภาพขน หรืออัตราการฟัก

โดยทั่วไป แนะนำให้ปริมาณอาหารในช่วงสิ้นสุดการผลิต ไม่ควรต่ำกว่าปริมาณอาหารสูงสุด (peak feed) เกิน 8%

พิจารณาปริมาณสารอาหารที่ได้รับในแต่ละวัน

ความต้องการสารอาหารได้รับอิทธิพลทั้งจากสภาพแวดล้อมและตัวนกเอง โดยอุณหภูมิ สภาพขน และระดับกิจกรรม ล้วนส่งผลต่อความต้องการพลังงานสำหรับการดำรงชีวิต

เมื่อไก่อยู่ในสภาพอากาศหนาวเย็น ไก่จำเป็นต้องได้รับพลังงานเพิ่มเติมเพื่อรักษาอุณหภูมิร่างกาย ซึ่งอาจทำให้ได้รับกรดอะมิโนมากเกินความจำเป็น ขณะที่ภาวะเครียดจากความร้อน (heat stress) จะส่งผลต่อการใช้ประโยชน์จากสารอาหาร และอาจจำเป็นต้องปรับองค์ประกอบของสูตรอาหารให้เหมาะสม

แม่ไก่ที่มีขนาดตัวใหญ่และมีมวลไข่มากจะต้องใช้พลังงานมากขึ้นในการดำรงสภาพร่างกายและรักษาระดับการผลิตไข่ สำหรับแม่ไก่ที่มีระดับการผลิตต่ำกว่าเดิม ควรปรับปริมาณสารอาหารที่ได้รับให้เหมาะสม เพื่อควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมตามเป้าหมาย

โภชนาการคือเครื่องมือสำคัญในการจัดการฝูง

การจัดการด้านโภชนาการสำหรับแม่พันธุ์ไก่เนื้อในปัจจุบันไม่ได้หมายถึงการให้อาหารตามคู่มือหรือโปรแกรมที่กำหนดไว้เพียงอย่างเดียว แต่เป็นการ ปรับปริมาณสารอาหารให้สอดคล้องกับความต้องการที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาของไก่

เมื่อสามารถบริหารจัดการ น้ำหนักตัว ความสม่ำเสมอของฝูง ปริมาณอาหารที่จัดสรร ปริมาณพลังงานที่ได้รับ และกรดอะมิโนที่ย่อยได้ ให้สอดคล้องกันได้อย่างเหมาะสม จะช่วยให้แม่พันธุ์สามารถรักษาประสิทธิภาพการผลิตได้อย่างต่อเนื่อง ผลิตไข่ฟักที่สามารถจำหน่ายได้ในปริมาณมากขึ้น และให้ลูกไก่ที่แข็งแรงตลอดช่วงวงจรการผลิตไข่